Bài phát biểu của đại diện tổ chức JICA Tại diễn đàn EWEC

Tôi rất vinh dự khi được phát biểu tại Diễn đàn Hợp tác Hành lang Kinh tế Đông Tây tổ chức tại tỉnh Quảng Trị.
Các nước Tiểu vùng sông Mê kông mở rộng đã nỗ lực đẩy nhanh các chương trình GMS bao gồm phát triển hành lang kinh tế theo tầm nhìn 3C (Liên kết, Cạnh tranh và Cộng đồng). Do Hành lang Đông Tây không chỉ được xem là một trong ba hành lang kinh tế mà còn liên kết các liên vùng nghèo trong Tiểu vùng sông Mê kông mở rộng, cư dân dọc theo tuyến hành lang rất mong đợi hành lang phát triển.
JICA - Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản - đã tích cực tham gia vào các dự án phát triển thuộc chương trình Tiểu vùng sông Mê kông mở rộng ngay sau khi hệ thống GMS khánh thành vào năm 1992, theo sự hợp tác nhất quán với ASEAN. Nói chung, JICA đã phối hợp chặt chẽ với các quốc gia tài trợ và các tổ chức viện trợ (kể cả ADB) nhằm hỗ trợ triển khai nhiều dự án phát triển Hành lang Đông Tây.
Tuy nhiên, để phát triển Hành lang Đông Tây thành một hành lang kinh tế là một việc không dễ chút nào. JICA nhận thức được đây là một hành trình khó khăn và lâu dài để đạt được mục tiêu thực sự là một hành lang kinh tế và sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác cần thiết trong các lĩnh vực sau đây nhằm từng bước tiến gần đến mục tiêu này:
  1. Phát triển hạ tầng giao thông
  2. Thiết lập cơ chế giao thông qua biên giới thuận tiện kể cả Hiệp định  CBTA (Hiệp định tạo thuận lợi cho vận tải người và hàng hóa qua biên giới)
  3. Hỗ trợ phát triển công nghiệp
Tôi xin giải thích cụ thể thêm về các lĩnh vực này cũng như những kết quả đã đạt được trong thời gian qua.
1. Phát triển hạ tầng giao thông
JICA đã phát triển các phần quan trọng nhất trong hệ thống giao thông sau đây
  • Xây dựng hầm đường bộ Hải Vân
  • Xây cầu Mê kông quốc tế thứ hai
  • Nâng cấp Đường quốc lộ 9 thuộc CHDCND Lào
và một cửa khẩu là
  • Mở rộng Cảng Đà Nẵng quản lý hàng hóa từ/đến Hành lang Kinh tế Đông Tây.
Ngoài ra, phát triển một số tuyến đường nối với Hành lang Kinh tế Đông Tây như:
  • Nâng cấp cầu dọc Quốc lộ 1 của Việt Nam
  • Phát triển hệ thống đường huyết mạch cho các địa phương tại Thái Lan
JICA sẽ tiếp tục hỗ trợ phát triển các tuyến đường nối với Hành lang Kinh tế Đông Tây. Đường cao tốc Bắc Nam tại Việt Nam sẽ là một tuyến đường mục tiêu không thể thiếu cho hệ thống giao thông phù hợp trên Hành lang Đông Tây mà không cần phải chuyển tàu giữa Hà nội và Băng cốc.
Ngay cả chính phủ các nước liên quan đã có những nỗ lực ban đầu thì công tác nâng cấp hệ thống bảo dưỡng đường vẫn rất cần thiết. Vì vậy JICA sẽ hỗ trợ hợp tác kỹ thuật trong lĩnh vực này. 
2. Thiết lập cơ chế giao thông qua biên giới thuận tiện kể cả Hiệp định  CBTA
Gồm có 3 nhân tố: 1. Chuẩn bị và thiết lập các thỏa thuận quốc tế như CBTA và quy định nội địa, 2. Xây dựng các trạm kiểm soát biên giới hiện đại, và 3. Nâng cao năng lực.
Cho đến nay, với sự hỗ trợ của ADB, Ủy Ban Điều hành giao thông Quốc gia đều đã chuẩn bị và ký kết CBTA, Phụ lục và Nghị định thư. Việc thực thi ban đầu của hiệp định được tiến hành trong khuôn khổ. JICA mong NTFC nỗ lực hơn nhằm hợp tác với ADB trong công tác thiết lập giao thông thông thoáng.     
Về phần xây dựng trạm kiểm soát cửa khẩu, Nhật đã hỗ trợ thông qua Quỹ JAIF (Quỹ Hội nhập Nhật Bản-ASEAN). Nhật không chỉ hỗ trợ xây dựng một số công trình tại trạm kiểm soát cửa khẩu kể cả CCA mà còn hỗ trợ một số trang thiết bị phục vụ công tác kiểm tra hải quan như thiết bị kiểm tra X quang nhằm tạo ra một bước vững chắc tiến tới thực hiện cơ chế kiểm soát một điểm dừng.
JICA cũng đã tăng cường hợp tác nhằm nâng cao năng lực cho cán bộ kiểm soát hải quan thông qua hoạt động chuyển giao công nghệ. Bên cạnh hợp tác kỹ thuật thông thường như nhận những cán bộ sang tập huấn tại Nhật Bản và gửi các chuyên gia đến các nước cần hỗ trợ, hiện tại JICA đang triển khai dự án hợp tác kỹ thuật, trong đó các chuyên gia từ Băng cốc hỗ trợ kỹ thuật về quản lý nguy cơ cho các quốc gia liên quan. Ngoài công tác kiểm tra hải quan, Nhật cũng hỗ trợ đào tạo về hậu cần thương mại.
Trong những năm gần đây, hàng năm JICA đã mời các cán bộ tham gia công tác giao thông qua biên giới từ các nước Cambuchia, Lào, Myanmar, Việt Nam và Thái Lan sang Nhật để trao đổi quan điểm và chia sẻ kinh nghiệm làm thế nào xúc tiến giao thông qua biên giới tiện lợi. JICA tận dụng triệt để những cơ hội này nhằm tăng cường hợp tác giữa chúng ta.   
Công tác nâng cấp giao thông qua biên giới có thể gặp sự xung đột về lợi ích quốc gia giữa các nước thành viên như trao đổi quyền giao thông. Vì vậy, cần một thời gian dài để lấp đầy khoảng cách giữa ý tưởng và hiện thực. Về khía cạnh này, JICA sẽ tiếp tục hỗ trợ.
3. Hỗ trợ phát triển công nghiệp
Trong khi Phát triển Cơ sở hạ tầng và Phát huy Hiệp định CBTA là hai bánh xe nhằm triển khai hành lang kinh tế thì Sáng kiến Khối tư nhân có vị trí như là động cơ và người lái quyết định phương hướng và vận tốc. Phần này có thể không phải do khối nhà nước mà chủ yếu là do khối tư nhân vận hành vì vậy sự hỗ trợ của JICA chỉ là gián tiếp.
Đáng tiếc là chúng ta đều thấy lĩnh vực này ít tiến triển, phương hướng không rõ ràng và tốc độ rất chậm.
Tại sao?
Thứ nhất, chúng ta phải khẳng định rằng không dễ tạo ra các hoạt động cụ thể cho công nghiệp hóa từ các hành động triển khai trong việc Phát triển Cơ sở hạ tầng và Phát huy hiệp định CBTA như vừa đề cập tại khu vực dọc theo Hành lang Kinh tế Đông Tây. Thêm vào đó, chúng ta phải nhận thức được là chúng ta đang ở thời điểm quyết định liệu những nỗ lực từ trước đến nay có thể dẫn đến bước tiếp theo hay chưa. Về vấn đề này, quan trọng là chúng ta hiểu được điều cơ bản là các hoạt động công nghiệp hóa sẽ không xảy ra nếu chính quyền địa phương không có sáng kiến khuyến khích khu vực tư nhân tham gia.
JICA đã nỗ lực tìm kiếm tiềm năng cho các hành động tiếp theo. "Nghiên cứu Chiến lược Phát triển Hội nhập cho Thành phố Đà nẵng và các vùng phụ cận” hiện đang thực hiện cho thấy hướng phát triển trong đó tập trung phát triển ngành du lịch và quản lý môi trường, và "Nghiên cứu tổng thể về hệ thống vận tải hàng hóa đa mô hình của CHDCND Lào" hiện đang thực hiện sẽ đưa ra những biện pháp cần thiết nhằm cải thiện hậu cần thương mại tại CHDCND Lào. JICA sẽ xem xét khả năng hỗ trợ các dự án ưu tiên do các đề tài nghiên cứu nói trên kiến nghị.
Ngoài ra, có một biện pháp đáng kể nhằm phát huy tiềm năng địa phương là phát triển trạm dừng nghỉ dọc đường thông qua hỗ trợ của Quỹ JAIF mặc dầu tác động của biện pháp này tương đối nhỏ.
Như tôi đã giải thích, phát triển Hành lang Đông Tây thành hành lang kinh tế không phải là việc dễ dàng. Vì vậy, cần có nỗ lực đồng đều và không ngừng của tất cả các bên liên quan.  
JICA luôn ủng hộ các bạn. Xin cảm ơn.

  Ý kiến bạn đọc

Chúng tôi trên mạng xã hội

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây